Sinds gewezen minister Marcel Colla heeft gepoogd de medische wachtdienst binnen de algemene ziekenhuizen in regeltjes te gieten volgt de ene aanpassing van ministerieel besluit op de andere, telkenmale gevolgd door negatieve commentaar vanwege verschillende belangengroepen.
De wachtdienst van de ziekenhuisarts heeft de interesse gewekt van politici, organisaties van ziekenhuisbeheerders, het RIZIV en natuurlijk de artsenverenigingen.

Dat bij een snel evoluerende geneeskunde ook de medische permanenties een aanpassing vereisen zal niemand ontkennen.

Nieuwe behandelingstechnieken en krachtige medicaties dienen vaak binnen de eerste uren na de diagnose of het insult gestart.
Het gebruik van dure infrastructuur en zware medische apparatuur kan niet beperkt blijven tot normale kantooruren.
De Belgische burger verwacht onmiddellijke bijstand bij een medisch probleem met inzet van alle beschikbare middelen.
De algemene ziekenhuizen worden een toevlucht voor allerlei medische en niet medische problemen buiten de "normale" werkuren.

Bij de discussie over de wachtdiensten wordt door niet-geneesheren bijna uitsluitend aan de spoedgevallenwacht gedacht. De drijfveer voor een goede permanentie is dat een trauma slachtoffer of een persoon met een "acute" aandoening onmiddellijk moet kunnen geholpen worden door goed opgeleide artsen in een spoedgevallenafdeling. Nochtans lijkt het ons evident dat de zorg voor de patiënten opgenomen in het eigen ziekenhuis en op de Intensieve Zorgen afdeling in het bijzonder, zeker niet ondergeschikt mag worden aan de zorg voor mogelijke patiënten die van buiten het ziekenhuis komen.

Wie is die wachtgeneesheer voor de Intensieve Zorgen? De wet eist een intensivist of een erkend geneesheer-specialist in de anesthesie-reanimatie, in de inwendige geneeskunde (of deelspecialiteiten), in de heelkunde (of deelspecialiteiten) vast verbonden aan het ziekenhuis en met ervaring in de Intensieve Zorgen geneeskunde. Eventueel kan beroep gedaan worden op een geneesheer-specialist in opleiding vanaf het derde opleidingsjaar mits voldoende omkadering.
De taak van de wachtgeneesheer Intensieve Zorgen is niet beperkt. Naast de verantwoordelijkheid voor de patiënten op de intensieve zorgen kan hij eveneens opgeroepen worden voor medische problemen binnen het ganse ziekenhuis. Tevens dient hij de permanentie te kunnen verzekeren op de spoedgevallen tijdens de afwezigheid van de wacht urgentiegeneeskunde (uitruk met de MUG).

Steeds minder collega's specialisten beschikken over de aangepaste vorming om een zo omvangrijke ziekenhuispermanentie in te vullen. Binnen het ziekenhuis ontstaat een onevenwicht tussen meer en/of zwaardere inslapende wachten en minder artsen geschikt om de taken in te vullen.
Het beperkt budget, de trend naar supra-specialisatie, de feminisatie van het beroep, de stijging van de gemiddelde leeftijd van het artsencorps en een maatschappij waar vrije tijd steeds belangrijker wordt, zal het onevenwicht alleen maar scherper stellen.

Ieder algemeen ziekenhuis in België met een erkende Intensieve Zorgen dienst probeert de medische permanentie te verzekeren conform de opgelegde wettelijke verplichtingen. De geneesheer-specialisten anesthesie, inwendige geneeskunde of chirurgie worden hierdoor supplementair belast. De nachtdienst of week-end dienst komt immers bij de normale medische activiteit van het basisdiscipline. Weinig geneesheer-specialisten kunnen zich veroorloven de eigen specialistische praktijk en daaraan verbonden honoraria ondergeschikt te maken aan de medische wachtdienst voor het ziekenhuis.

De Belgische Beroepsvereniging van Geneesheer-specialisten in de Intensieve Zorgen is bezorgd over de kwaliteit van de wachtdienst op de Intensieve Zorgen afdeling enerzijds en wenst anderzijds een garantie dat de ziekenhuisartsen voldoende gemotiveerd blijven voor de taken die hen worden opgelegd.

De organisatie van de wachtdiensten op de Intensieve Zorgen is meestal het resultaat van samenwerkingsovereenkomsten tussen verschillende basisspecialiteiten aanwezig binnen het ziekenhuis. Deze vaak moeizaam bekomen afspraken zijn gebaseerd op een beschikbaarheid van gekwalificeerde artsen, een aanvaardbare werkbelasting en een min of meer aantrekkelijke financiële vergoeding.

De vraag van de ziekenhuisbeheerder om te voldoen aan de (steeds wisselende) minimale wettelijke criteria dreigt de elementen "kwaliteit", "werkbelasting" en "financiële vergoeding" te overheersen.

Het standpunt van de Beroepsvereniging Intensieve Zorgen omschrijft zich als volgt:

De medische wachtdienst op de Intensieve Zorgen dient uitgevoerd door geneesheer-specialisten die in hun basisopleiding een vorming Intensieve Zorgen geneeskunde hebben gekregen.
Om de fysische en familiale belasting aanvaardbaar te houden en de uitoefening van de eigen basisspecialiteit niet in het gedrang te brengen dient het aantal wachtdiensten beperkt tot maximaal 1 per week.
Dit betekent dat binnen de basisopleiding van chirurgen, internisten en anesthesisten voorzien dient te worden in een stage Intensieve Zorgen van minimaal 6 maanden.
De wachtgeneesheren dienen vertrouwd te zijn met de organisatie binnen het ziekenhuis en de wachtregeling van de verschillende basisspecialiteiten (thuiswachten). Bijgevolg komen alleen vast aan het ziekenhuis verbonden artsen in aanmerking voor de wachtdienst Intensieve Zorgen.
Het toekennen van compensatieverlof na een nachtdienst is afhankelijk van de zwaarte van de wacht, de mogelijkheden van de basisspecialiteit en de financiële vergoeding. Voor een erkend geneesheer-specialist kan een recuperatiedag na een nachtdienst een mogelijkheid zijn doch geen verplichting.

De permanentiehonoraria die via de hoofdgeneesheer worden geïnd dienen integraal ter beschikking te komen van de wachtgeneesheren. Het Koninklijke Besluit van 4 december 2000 (publicatie Staatsblad 16 januari 2001) spreekt duidelijk van een forfaitair honorarium voor de intramuraal aanwezige medische permanentie in het ziekenhuis. Dit honorarium dient om de verschillende artsen te vergoeden die de permanenties verzekeren volgens de in voege zijnde wettelijke verplichtingen…
De inslapende wachtgeneesheren maken het immers mogelijk dat het ziekenhuis kan beschikken over een erkende dienst Intensieve Zorgen en/of een erkende dienst Gespecialiseerde Spoedgevallenzorg. Een erkende dienst Intensieve Zorgen en/of Gespecialiseerde Spoedgevallenzorg heeft op zijn beurt aanleiding tot een hogere ligdagprijs voor het ganse ziekenhuis.
De permanente aanwezigheid van de geneesheer-specialist geeft dus aanleiding tot meer inkomsten voor de beheerder van het ziekenhuis. Vermits de baten van de wachtdienst ten voordele komen van het ziekenhuis dienen ook eventuele kosten ten laste te komen van het ziekenhuis en worden zij boekhoudkundig ingeschreven in de rubriek hulpkostenplaats.
Het is dus logisch dat het wachthonorarium integraal naar de wachtgeneesheren gaat, zonder aftrek van kosten zoals maaltijden, logement, investering in apparatuur.

Het forfaitair permanentiehonorarium is voorzien per opname van een patiënt op een acute dienst chirurgie, interne, pediatrie verloskunde,…

Eerste opvang spoedgevallen A 15 508 Bfr
Erkende functie gespecialiseerde spoedgevallen A 28 948 Bfr
Erkende functie intensieve zorgen A 28 948 Bfr
Erkende functie gespecialiseerde spoedgevallen + erkende functie intensieve zorgen
A 40 1355 Bfr

Het is te betreuren dat de combinatie van 2 medische permanenties, spoedgevallen en intensieve zorgen, minder vergoed wordt dan de wachtdienst voor 1 erkende functie afzonderlijk. Veel discussies binnen het ziekenhuis zouden kunnen vermeden worden door het toewijzen van een A 28 per opname zowel voor de gespecialiseerde spoedgevallen als voor de intensieve zorgen, ongeacht of beide functies samen voorkomen.

Jammer genoeg zal voor een aantal kleinere ziekenhuizen het aantal opnames in een acute dienst niet volstaan om de wettelijk verplichte wachtgeneesheren een aanvaardbare vergoeding te verzekeren.
Een advies uit 1985 van de Orde der Geneesheren Nationale Raad stelt "dat de financiering van de medische wachtdienst in een ziekenhuisinstelling door de artsen moet worden gewaarborgd…"."Het bedrag van de financiële bijdrage van zij die niet persoonlijk aan de wachtdienst deelnemen, wordt vastgesteld door de medische raad…".
Hoewel de Orde der Geneesheren een solidariteit verwacht tussen geneesheren om aan een voldoende wachtvergoeding te komen, streven wij in de eerste plaats naar een correcte financiering van de wachtdienst voor ELK ziekenhuis via het RIZIV. De Orde vindt dat de Medische Raad bepaalt wat een billijke vergoeding voor de wachtgeneesheer is. Deze billijke vergoeding is afhankelijk van een aantal factoren zoals: werkbelasting, al dan niet nemen van compensatieverlof, opleiding van de wachtgeneesheer, mogelijkheid tot genereren van eigen honoraria, enz.

Zonder te willen interfereren met de eigenheid van elk ziekenhuis dient gestreefd naar een minimale vergoeding van een geneesheer-specialist van 1.000,- Bfr. per uur voor een weekdag en 1.500,-Bfr. per uur voor een weekend dag. Het feit dat er op dit ogenblik problemen zijn tot het aantrekken van artsen met brevet voor de spoedgevallenwacht mag geen reden zijn om de eigen ziekenhuisspecialist met wacht voor de Intensieve Zorgen minder te vergoeden dan een algemeen geneeskundige op de spoedgevallenafdeling.

We dienen ons te realiseren dat de medische permanentie in belang zal toenemen. Ze zal daarenboven steeds omvangrijker worden. De kwaliteit en efficiëntie van de medische wachtdienst zal meer en meer een weerspiegeling zijn van de kwaliteit en efficiëntie van het ganse ziekenhuis! Een groot deel van de ziekenhuisartsen zal zich blijvend moeten inzetten om die medische permanentie te verzekeren op een kwalitatief hoog niveau. Het is van primordiaal belang dat de Medische Raad erop toeziet dat de groep ziekenhuisartsen die de wachtdiensten moeten verzekeren groot genoeg blijft, dat een aanvaarbare financiële vergoeding gegarandeerd blijft en dat de nodige infrastructuur ter beschikking staat. De toekomstige anesthesist, chirurg of internist dient tijdens zijn opleiding voldoende geschoold en begeleid om in de volgende jaren zijn deel van de ziekenhuiswachten te kunnen uitvoeren.

Jammer genoeg staan we nog ver van een goede en adequate wachtregeling voor elk ziekenhuis met erkende intensieve zorgen. De inslapende medische wachtdienst is te belangrijk voor patiënt en arts om door anderen buiten het ziekenhuis te laten regelen. 

Het bestuur van de Belgische Beroepsvereniging van Geneesheer-specialisten in de Intensieve Zorgen.